keynesyen ekonomi: genel teori

milli gelirin denge duzeyi ve denge faiz orani, ayni zamanda o sekilde olusur ki, tuketicilerin tasarruf etmek istedikleri miktar, girisimcilerin yatirmak istedigi miktara esit olur, halkin servetini para seklinde tutmak istedigi miktar ekonomide var olan para miktarina esit olur. bu denge durumu, bir tam istihdam durumu olmayabilir. devlet, tam istihdami saglamak uzere ekonomiye mudahele etmelidir. bu konuda para politikasi (yani para arzinin artirilmasi) fazla etkin olmadigi icin, maliye politikasi tercih edilir.

 

Kategoriler:Uncategorized

alfred marshall

14 Kasım 2010 Yorum yapın

alfred marshall, 1842 yilinda ingiltere’de dogdu. iktisat tarihinde cambridge okulunun kurucusu ve neoklasik iktisadin kurucularindandir. ayrica keynes‘in de hocasidir.

alfred marshall da principles of economics adinda bir kitap yazmistir ve bu kitapta yazdiklarini matematik formulleriyle desteklemistir. onun zamanina dek ilgi hep makroekonomideydi ama o ilgiyi mikroekonomiye ve kismi analize kaydirmistir.

bir malin fiyatini “arz-talep” in belirledigini savunmustur.

tuketicilerin marjinal faydanin malin fiyatina esit olana kadar tuketimlerini ayarlamaya calismalarini da ilk o bulmustur. (consumers attempt to adjust consumption until marginal utility equals the price).

refah ekonomisini ikiye ayiran tuketici fazlasi ve uretici fazlasi da marshall tarafindan ilk kez kullanilmistir (producer surplus and consumer surplus). uretici fazlasina bir ornek: gunlerdir acsiniz ve bir pizzaya 20 euro dahi verebilirsiniz ama gittiginiz restoranda pizza 5 euro. iste bu 15 euro tuketici fazlasidir. tuketicinin vermeye hazir oldugu ve aktuel fiyat arasindaki fark)

o “her sey diger seylere baglidir” diyenlere katiliyor ama bunu destekleyecek bilgileri olmadigini hatirlatiyordu. oyleyse bir degiskendeki deger degisikliginin ekonominin diger bir degiskenini nasil etkileyecegini ogrenmek icin ceteris paribus- diger her sey sabit kaldıkca varsayimini yapmamiz gerekir. o da bu yolu izledi. bununla beraber bu ancak bir baslangic olabilirdi ve bu yontem, sonunda tüm ekonominin isleyisini kapsayacak sekilde surdurulmeli ve genisletilmeliydi.

eserlerini yayinlamadan once uzun süre ogrencileri ve meslektaslariyla tartismak ve ona gore eseri yeniden gozden gecirmek huyuydu. en ünlü eseri “principles of economics” marshall 48 yasina gelinceye kadar yayinlanmadi. “principles of economics” 1890’da yayınlandı. ancak bu kitapta acikladigi marjinal faydayla ilgili analizler ve esit marjinal fayda dusuncesini daha 1860’larda, bu fikirlerin bulucusu diye bilinen william stanley jevons, walras ve carl menger’in eserleri yayinlanmadan meslektaslari ile tartisiyordu.

 

Kategoriler:Uncategorized

william stanley jevons

02 Kasım 2010 Yorum yapın

ingiliz ekonomist william stanley jevons 1835 yilinda liverpool’da dogdu ve hayata 1882 yilinda yani daha 46 yasindayken gozlerini yumdu.

1871 yilinda yazdigi politik ekonomi teorisi (the theory of political economy) kitabiyla “degeri marjinal fayda kavramiyla aciklamis ve emek deger teorisini siddetle elestirmistir. bu kitabiyla avusturyali carl menger ve isvicreli leon walras ile birlikte marjinal devrimi baslatan ekonomistler arasinda yerini almistir. fakat yazismalari incelendiginde 1860’lardan marjinal devrimin baslangicina kadar marjinal fayda kavramini gelistirdigi anlasilmaktadir.

bir malin degeri sadece ona harcanan emek ile olculemez. bunun yani sira bir malin degeri onun miktarina baglidir. miktar artarsa marjinal fayda duser. jevons, iktisadi olaylari matematiksel olarak aciklar. ayrica iktisat bilimi matematiksel oldugu kadar mantik bilimidir.

jevons mal‘i soyle tanimlamistir: “zevk veren veya aciyi defeden herhangi bir nesne, hareket veya hizmet”

ona gore fayda ise: “herhangi bir seyin amacimiza hizmet eden soyut niteligidir ve bir mal olarak degerlendirilebilir”

fayda kazanmak icin yapilan her sey icin bir miktar zahmete katlanilir. jevons bu durumu soyle ifade eder: “isteklerimizi en fazlasiyla ama en az zahmetle tatmin etmek, arzu edilen seyin cogunu, arzu edilmeyenin en aziyla elde etmek, yani zevki maksimize etmek, iktisadin problemidir”. Fayda da, zarar da malin icinde mevcut degildir. Bu, malin insan ile iliskilerinden dogar. Bu yuzden malin marjinal faydasi o maldan sahip olunan miktarin azalan bir fonksiyonudur.

degeri belirleyen faktor fayda olmakla birlikte, kitlik derecesi de belirleyicidir. ornegin gundelik yasamimizda ekmek siradan bir beslenme aninda diger yiyeceklerin yaninda dusuk degere sahipken, olum kalim meselesi soz konusuyken neredeyse sonsuz faydaya sahiptir.

eger bir mali hic kimse faydali bulmuyorsa, o mala ne kadar emek harcanmis olursa olsun, malin degeri sifirdir.

degisim teorisinde jevons her birinde ayri mal bulunan iki kisi orneginden yola cikar. maldan elde edilen marjinal fayda, mal miktari arttikca azalacagindan iki kisinin kendilerinde olmayan mali digeriyle degistirerek durumlarini iyilestirebilecegini ve bu degisimin ticaretn karli olmaktan cikacagi noktaya kadar devam edecegini one surmustur. bu ticaretin ne zaman karli olmaktan cikacagi, yani dengenin ne zaman gerceklesecegi konusunda da, iki malin degisim oraninin, degisim sonrasi miktarlarinin marjinal fayda oranlarinin tersine esit oldugu zaman dengeye ulasilacagini soylemistir.

jevons’un emek konusundaki dusuncesi de ilginctir, soyle ki:

emek teorisine de fayda teorisini uygulamistir. jevons’a gore insanlarin calisma istegini aciklayan iki unsur vardir:

1) katlanilan maliyet (aci)
2) elde edilen fayda (zevk)

katlanilan maliyet acinin, fayda ise zevkin temsilcisidir. bu yuzden emek, “gelecekte bir gelir elde etmek amaciyla dusuncenin veya vucudun kismen veya tamamen katlandigi aci veren bir eylem” olarak ele alinir. calismanin faydasi, uretim miktari ile karsilastirildiginda surekli azalan bir seyir izlerken, emegin zahmeti ise ters U biciminde ilerler. calismanin acisinin faydaya esit oldugu noktada isci calismaya son verir.

jevons’un orjinal fikri olan “gunes lekeleri” / “guneste meydana gelen lekeler” gezegenlerin gunesi, gunesin de tarimsal uretimi etkiledigini ve boylece yiyecek ve hammadde fiyatlarinin tum piyasayi etkiledigini savunmustur.

Kategoriler:marjinal devrim

carl menger

01 Kasım 2010 Yorum yapın

carl menger, 1840 – 1921 yillari arasinda yasamis avusturyali ekonomisttir. biz ekonomi calisanlarin cok sevdigi, 1 bardak su, 2 bardak su ornegiyle bildigimiz marjinal fayda kavramini ekonomi sozlugune kazandirmistir.

gelelim carl menger’in marjinal devrimdeki rolune. marjinal devrimi 1871 yilinda yazdigi ekonominin prensipleri kitabiyla baslatan ekonomistler arasindadir. avusturya okulunun da kurucusudur.

yazdigi ekonominin prenispleri kitabiyla amaci iktisat teorisini, klasik iktisatcilarin ogretilerinden daha farkli ve saglam temellere oturtmakti.

bir malin degerini, onun maliyetiyle hesaplarken, menger tukecitilerin yaptiklari oznel degerlendirmelerin vasitasiyla degerin belirlenmesini gorusundeydi.

menger icin onemli olan, insan ihtiyaclari ve bu ihtiyaclarin karsilanmasina yonelik bireysel faaliyetlerdi. bu nedenle ona gore iktisadin konusu amacli insan faaliyetleri ve bunlarin sonuclari, iktisadin tahlil yontemi ise yontemsel bireycilik olmaliydi. ona gore iktisadi faaliyetler ardisik nedensellikler zinciriydi. menger klasik iktisatcilarin yaptigi gibi isbolumu uzerine yogunlasmak yerine, mallarin niteligini tartismakla ise basladi. zira menger’in nedensellikler zincirinin baslangic noktasi insan ihtiyaclariydi. yani tahlilin cikis noktasi insan ihtiyaclari ile bu ihtiyaclari karsilama niteligine sahip mallar arasinda iliski olusturuyordu.

ornegin benim ihtiyaclarimi karsilayacak miktardan az mala sahipsem, elimde olan mali tasarruflu kullanma faaliyetine baslayacaktim. yani faydalarimi maksimize etmeye calistigimda kitlikla karsilasacak ve bu da bana tercihler yaptiracakti.

menger’e gore her faydali sey mal degildir. Bir seyin mal sayilmasi icin insan ihtiyacini gidermesi, tatmin ettigi ihtiyac ile kendisi arasinda bir nedensellik olmasi, bu nedenselligin tanimlanabilir olmasi ve bu seyi ilgili ihtiyacin tatminine yoneltmenin mumkun olmasi gereklidir. menger ayrica mallarda alt-ust duzey seklinde de bir ayrima gider. alt duzey mallar tuketici ihtiyacini dogrudan karsilar. ust duzey mallar ise sermaye ve uretim mallaridir ve alt duzey mallari uretir. ust duzey mallar arasinda tamamlayicilik iliskisi vardir. uretim icin gerekli ust duzey mallarin bir kismi mevcut degilse digerleri de islevsizlesecektir. menger’in ayrica malin ekonomik niteligiyle ilgili de bir ayrimi vardir. eger bir malin gereksinimi arz edilen miktardan fazlaysa bu mal ekonomik bir maldir. fayda, bir malin insan ihtiyacini karsilama ozelligidir. mallarin tumunun ihtiyaci karsilama ozelligi vardir ama kullanim degeri yalnizca kit olan mallar icin soz konusudur.

menger daha once gossen tarafindan bulunmus olan “es marjinal fayda” ilkesini de cok net bicimde ortaya koymustur. menger’e gore rasyonel bir tuketici gelirini cesitli mallar arasinda, her malin marjinal faydasini birbirine esitleyecek bicimde dagittigi zaman, maksimum faydaya ulasir.

menger’in ust duzey mallarin degerinin belirlenmesi konusunda da calismalari vardir ve ilk defa, uretim mallarinin degerinin belirlenmesinde onlarin urettikleri urunun degerine sagladiklari katkiyi da dikkate almistir. bu durum, ust duzey malin degerinin uretilen alt duzey malin degerine bir atifta bulunarak belirlenmesi sonucunu dogurur. bu konuda en iyi yontem bir uretim faktorunu uretimden cekmek ve uretimde olusan kaybi hesaplamaktir.

Kategoriler:marjinal devrim

icindekiler

01 Kasım 2010 Yorum yapın

bu blogda isledigim/isleyecegim konular:

  1. marjinal devrim
    . marjinal teori ve klasik ekonominin karsilastirilmasi
    . gercek bir devrimden mi bahsediliyor?
    . william stanley jevons
    . carl menger
    . avusturya okulu
    . max weber
    . knut wicksell
    . friedrich august von hayek
  2. genel ekonomik denge
    . marie esprit leon walras
    . vilfredo pareto
    . irvin fisher
  3. alfred marshall
    . alfred marshall’in hayati
    . dusunce
    . marshall’in para teorisine katkilari
    . maffeo pantaleoni
    . amerika’nin durusu: john bates clark ve jacob viner
    . arthur cecil pigou
  4. john maynard keynes
    . keynes’in hayati
    . para uzerine bilimsel inceleme
    . genel teori
    . acik ekonominin karisikligi
    . yeni cambridge okulu
    . michael kalecki
Kategoriler:index

Hello world!

01 Kasım 2010 Yorum yapın

merhaba,

pazarlama yonetimi uzerine yuksek lisans yapiyorum ve bu sene secmeli olarak iktisadi dusunce tarihi dersini aldim. calisma kaynagim internet oldugu icin topladigim ve turkce’ye cevirdigim bilgileri bu sitede toplamaya karar verdim.

ciao!

Kategoriler:Uncategorized
Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.